ابلاغ قانونی یا واقعی در سامانه ثنا

ابلاغ قانونی یا واقعی در سامانه ثنا

اگر ابلاغی در سامانه ثنا شخصی درج گردید اما به هر دلیلی امکان مشاهده آن ابلاغ برای او فراهم نشد یا اینکه به طور کلی متوجه نشد که ابلاغ قضایی در سامانه ایشان قرار گرفت ؛ مشمول چه آثار حقوقی می گردد ؟

 

1) مقدمه و تبیین مواد قانونی : 

بر اساس ماده 13 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی :

 « وصول الکترونیکی اوراق قضایی به‌حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ، ابلاغ محسوب می‌شود. رویت اوراق قضایی در سامانه ابلاغ، با ثبت زمان و سایر جزئیات، ذخیره می‌شود و کلیه آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب می‌گردد. ورود به سامانه ابلاغ از طریق حساب کاربری و رویت اوراق از این طریق به‌منزله رسید است.

تبصره ۱ـ در ابلاغ الکترونیکی، مخاطب در صورتی می‌تواند اظهار بی‌اطلاعی کند که ثابت نماید بلحاظ عدم دسترسی یا نقص در سامانه رایانه‌ای و سامانه مخابراتی از مفاد ابلاغ مطلع نشده است.

تبصره ۲ـ خودداری از مراجعه به سامانه ابلاغ، به منزله استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع ماده ۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی محسوب می‌گردد.

تبصره ۳ـ در صورتی که دادخواست یا شکواییه به وسیله دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارسال نشده باشد، مراجعان موظف‌اند نسخه الکترونیکی شکواییه یا دادخواست و پیوست‌های آن را به واحد قضایی مربوط تسلیم کنند.

تبصره ۴ـ در صورتی که ارسال پیوست‌های ابلاغیه به صورت الکترونیکی ممکن نباشد، امر ابلاغ به وسیله ابلاغنامه انجام می‌شود.»

 

2) تحلیل ماده 13 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی :

بر اساس ماده مذکور در خصوص ابلاغ الکترونیک سه موضوع مهم اشاره شده است :

1-2) اصل کلی – پذیرش ابلاغ الکترونیک  : 

درج ابلاغ در سامانه الکترونیک به منزله ابلاغ محسوب می شود ؛ با این توضیح که صدر ماده 13 ، کلیت ابلاغ از طریق درج در سامانه را پذیرفته است ( در صدر ماده مذکور ، کلیت ابلاغ الکترونیک پذیرفته شده و وارد بحث ابلاغ قانونی و واقعی نشد)

2-2) ابلاغ قانونی : 

منظور از ابلاغ قانونی این است که ، شخصی که ابلاغ برای او ارسال شده است ، موفق به مشاهده متن ابلاغیه نشده است و می تواند به دلایلی از قبیل عدم دسترسی یا نقص در سامانه رایانه‌ای و سامانه مخابراتی ( تبصره 1 ) و یا اینکه خودداری او ازورود به سامانه ابلاغ باشد . (تبصره 2 ماده 13)

 

3-2)ابلاغ واقعی : 

منظور از ابلاغ واقعی ، ورود مخاطب به سامانه ی ابلاغ از طریق کد ملی و رمز شخصی و رمز موقت و رویت خطاریه در سامانه ابلاغ می باشد .

 

بنابراین ، صرف درج اخطاریه در سامانه ثنا ، ابلاغ واقعی محسوب نمی شود و در مورد یک اخطاریه ، دو نوع ابلاغ قابل تصور نیست ، لذا اگر اخطاریه ای در سامانه ثنا درج گردید و روز بعد ، مخاطب وارد سامانه شد و یا بعد از ورود به سامانه اخطاریه را رویت کرد ، نمی توانیم ، روز درج در سامانه را ابلاغ قانونی و روزی که مشاهده کرده است را ابلاغ واقعی تلقی نماییم ، بلکه چون مخاطب از ورود به سامانه استنکاف نکرد و بر اساس سیر عادی امور روز بعد وارد سامانه شد ، ابلاغ به ایشان را باید تاریخ ورود به سامانه و از نوع ابلاغ واقعی قلمداد نماییم ، اما اگر وارد سامانه نشد ، بر اساس تبصره 2 ماده 13 آیین نامه مذکور ، می بایستی از تاریخ درج در سامانه ، ابلاغ به او را ابلاغ قانونی تلقی کرد .

3) اختلاف در رویه قضایی در خصوص قانونی یا واقعی بودن ابلاغ در صورت عدم مشاهده :

1-3) تصور اولیه از آثار ابلاغ در سامانه ثنا :

ابتدا تصور می شد که اگر اخطاریه از طریق سامانه ثنا ارسال شود ، اما مخاطب آن را مشاهده ننماید ، آثار ابلاغ واقعی بر آن بار می شود و حتی اگر مخاطب در جلسه دادرسی حاضر نشود ، رایی که علیه مخاطب صادر می شود حضوری تلقی می گردد و حق واخواهی از او سلب می شود . 

یکی از همکاران گروه وکلای دادپُرس ، با همین استدلالات فوق که دقیقا در لایحه دفاعیه خود متن فوق را کپی نمودند ، واخواهی موکل که به علت اینکه دادگاه بدوی محمود آباد ، ابلاغ در سامانه ثنای موکل را ابلاغ واقعی تلقی و به تبع آن واخواهی موکل رد شده بود موفق شدند که با دقت حقوقی قضات ارجمند شعبه 5 دادگاه تجدیدنظر استان تهران ، رای رد واخواهی را نقض نمایند و دادگاه تجدیدنظر استان مازندران ، پرونده را برای رسیدگی به واخواهی به دادگاه حقوقی محمودآباد عودت دهد . 

رای زیر رای ملاحظه فرمایید و هرگز در پرونده ها از ابراز اندیشه حقوقی نا امید نباشید .

2-3) نظریه مشورتی شماره 7/1403/659 مورخ 1403/09/07:

با توجه به حکم مقرر در ماده 655 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی و کافی دانستن صورت الکترونیکی یا محتوای الکترونیکی اجراییه برای ابلاغ اوراق قضایی و با لحاظ ماده 13 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی مصوب 1395/05/24 رئیس محترم قوه قضاییه و ابلاغ تلقی کردن وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ و ترتب آثار ابلاغ واقعی در صورت رویت اوراق قضایی در این سامانه و همچنین با لحاظ حکم مقرر در ماده 306 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، در فرض سوال، در صورت مشاهده ابلاغیه توسط مخاطب، احکام مربوط به ابلاغ واقعی و اطلاع از رای جاری می‌شود؛ اما در صورت عدم مشاهده اوراق قضایی در سامانه، امر ابلاغ، قانونی محسوب می‌شود و مشمول احکام قانونی مترتب بر این شیوه ابلاغ است.

نویسنده : ناصر نصیری فیروز 

وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی