اعلامی و تاسیسی بودن حکم تمکین

زن از تاریخی که زندگی مشترک را بدون عذرموجه ترک نمود مستحق نفقه نخواهد بود 

همانطور که می دانیم ، عدم تمکین دو اثر مهم دارد که یکی از آن آثار « عدم تعلق نفقه به زن » و دیگری « فراهم شدن یکی از شرایط ازدواج مجدد زوج » می باشد 

با این توضیح که ماده 1108 قانون مدنی بیان می دارد «  هر گاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود. » بنابراین بر اساس ماده مذکور اکر اثبات شود که زن یکی از وظایف مهم ، یعنی تمکین را بدون مانع مشروع انجام ندهد مستحق نفقه نخواهد بود 

برای مثال وقتی که زنی از تاریخ 12/12/96 بدون هیچ عذر خاصی ، از تمکین خودداری می کند و به عبارتی دیگر، زندگی زناشویی را ترک می کند و زوج بعد از مدتی تلاش و توسل به اقدامات کدخدامنشانه ، موفق به برگرداندن زوجه به منزل مشترک نمی شود ، مجبور می شود در تاریخ 12/5/97 دادخواست الزام به تمکین زوجه مطرح کند . 

در اینطور موارد دادگاه ها اصولا حکم الزام خوانده یا همان زوجه را صادر می نماید ، اما مهمترین نکته ای که اکثر دادگاههای خانواده از آن غافل می شوند این است که حکم مربوط به الزام زن به تمکین هم اعلامی است و هم تاسیسی . 

با این توضیح که دادگاه باید در حکم خود اعلام نماید که در مثال مذکور زن از تاریه 12/12/96 تمکین ننموده است و از طرفی دیگر باید الزام زن را به تمکین انشاء یا به عبارتی دیگر تاسیس نماید ، در این حالت صرف نظر از اینکه دادخواست چه زمانی تقدیم شده است با اعلام عدم تمکین زن از تاریخ 12/12/96 ، مستحق نفقه نخواهد بود و علاوه بر آن مرد می تواند بعد از قطعیت رای تقاضای صدور اجرائیه مبنی بر الزام زوجه به تمکین را درخواست نماید ؛ هر چند به علت مسائل شخصی و خانوادگی عملا دادگاه نمی تواند زن را با توسل به قوای قهریه به زندگی مشترک برگرداند اما وقتی که اجرای الزام زن به تمکین و بازگشت به منزل میسر نشد ، مرد می تواند با اخذ گواهی نشوز تحت شرایطی دادخواست « تجویز ازدواج مجدد » به دادگاه تقدیم نماید .

بنابراین این موضوع مهم نباید فراموش شود که حکم تمکین اعلامی نیز هست و از تاریخی که عدم تمکین را آغاز کرده است مستحق نفقه نیست و در این مورد زمان تقدیم دادخواست و حتی زمان قطعیت مهم نیست .

لذا توصیه می شود که در دادخواست تمکین ، زوج علاوه بر خواسته ی الزام تمکین زوجه ، خواسته ای با عنوان اعلام عدم تمکین زوجه نیز مطرح کند تا اینکه دادگاه مجبور باشد در خصوص قسمت اعلامی بودن حکم تمکین نظرخود را بیان کند . 

خداوند داناترین است 

ناصر نصیری فیروز