چالش مهلت ثبت اسناد عادی در سامانه ساغر

چالش آغاز مهلت ثبت اسناد عادی در سامانه ساغر؛ مبدأ دو سال از چه زمانی محاسبه می‌شود؟

مقدمه

با اجرای قانون «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»، گام مهمی برای ساماندهی معاملات ملکی و کاهش اختلافات حقوقی برداشته شده است. یکی از ابزارهای اجرایی این قانون، راه‌اندازی سامانه «ساغر» است که با هدف ثبت و ساماندهی اسناد عادی مرتبط با املاک ایجاد شده است.

بر اساس اعلام رسمی، دارندگان اسناد عادی مانند مبایعه‌نامه‌ها باید ظرف مدت دو سال نسبت به ثبت اطلاعات قرارداد خود در این سامانه اقدام کنند. با این حال، در نحوه محاسبه زمان آغاز این مهلت برای برخی از شهروندان ابهاماتی وجود دارد که می‌تواند در عمل مشکلاتی ایجاد کند.

سامانه ساغر چیست و چه کاربردی دارد؟

سامانه «ساغر» بستری الکترونیکی است که برای ثبت اسناد عادی مرتبط با معاملات اموال غیرمنقول ایجاد شده است. در سال‌های گذشته بخش قابل توجهی از معاملات ملکی در قالب اسناد عادی مانند قولنامه یا مبایعه‌نامه انجام می‌شد.

هرچند این نوع معاملات در عرف جامعه رایج بوده است، اما در بسیاری از موارد به بروز اختلافات حقوقی، دعاوی متعدد و مشکلات اثبات مالکیت در مراجع قضایی منجر شده است. به همین دلیل قانونگذار تلاش کرده است با ایجاد سازوکارهایی مانند سامانه ساغر، معاملات را به سمت ثبت رسمی و شفاف هدایت کند.

مهلت قانونی ثبت اسناد عادی در سامانه ساغر

مطابق اعلام قوه قضائیه، دارندگان اسناد عادی مرتبط با املاک باید ظرف مدت دو سال نسبت به ثبت این اسناد در سامانه ساغر اقدام کنند.

بر اساس اعلام انجام شده، برای املاکی که سند حدنگار (سند تک‌برگ) آن‌ها در فاصله زمانی اول فروردین ۱۳۹۶ تا ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ صادر شده باشد، آغاز مهلت دو ساله ثبت اسناد عادی از تاریخ اول خرداد ۱۴۰۵ محاسبه می‌شود.

چالش خریداران دارای مبایعه‌نامه

در ظاهر تعیین یک تاریخ مشخص برای آغاز مهلت قانونی می‌تواند نظم بیشتری ایجاد کند، اما در عمل برای بسیاری از خریداران یک چالش جدی به وجود آمده است.

بسیاری از افرادی که ملکی را خریداری کرده‌اند، معامله را با مبایعه‌نامه عادی انجام داده‌اند و هنوز سند رسمی به نام آن‌ها منتقل نشده است. در چنین شرایطی خریدار معمولاً به سند رسمی ملک دسترسی ندارد و از تاریخ دقیق صدور سند حدنگار اطلاع پیدا نمی‌کند.

در نتیجه ممکن است خریدار نداند که آیا ملک مورد معامله در بازه زمانی اعلام‌شده قرار دارد یا خیر و به همین دلیل از زمان شروع مهلت قانونی خود نیز بی‌اطلاع بماند.

چرا این موضوع می‌تواند مشکل‌ساز شود؟

اگر شخصی از زمان شروع مهلت قانونی خود اطلاع نداشته باشد، ممکن است ثبت سند عادی را به تأخیر بیندازد. این مسئله می‌تواند در آینده مشکلاتی در اثبات حقوق ناشی از قرارداد یا انتقال رسمی ملک ایجاد کند.

لزوم ایجاد امکان استعلام تاریخ صدور سند حدنگار

یکی از راهکارهای مهم برای رفع این ابهام، ایجاد امکان استعلام تاریخ صدور سند حدنگار بر اساس پلاک ثبتی ملک است.

در صورتی که چنین امکانی برای عموم فراهم شود، خریداران می‌توانند به سادگی از تاریخ صدور سند رسمی ملک مطلع شوند و زمان آغاز مهلت قانونی خود را تشخیص دهند. این اقدام می‌تواند از بسیاری از سردرگمی‌ها جلوگیری کند.

توصیه حقوقی به دارندگان مبایعه‌نامه

در شرایط فعلی، بهترین اقدام برای دارندگان مبایعه‌نامه‌ها و سایر اسناد عادی این است که ثبت اطلاعات قرارداد خود را به تعویق نیندازند. اقدام زودهنگام برای ثبت اطلاعات در سامانه ساغر می‌تواند از بسیاری از مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری کند و امنیت حقوقی معاملات ملکی را افزایش دهد.

جمع‌بندی

سامانه ساغر گامی مهم در مسیر ساماندهی معاملات املاک و کاهش دعاوی ناشی از اسناد عادی است. با این حال، وابسته بودن آغاز مهلت ثبت اسناد عادی به تاریخ صدور سند حدنگار، برای بسیاری از خریدارانی که تنها مبایعه‌نامه در اختیار دارند ابهام ایجاد کرده است.

تا زمانی که امکان استعلام عمومی این اطلاعات فراهم شود، توصیه کارشناسان حقوقی این است که دارندگان اسناد عادی نسبت به ثبت قراردادهای خود در سامانه ساغر در اسرع وقت اقدام کنند تا از بروز مشکلات حقوقی در آینده جلوگیری شود.

نویسنده : ناصر نصیری فیروز

وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی 

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید