مفهوم حقوقی سکه و الماس بازی‌های موبایلی و کامپیوتری

حتماً در بازی‌های موبایلی یا کامپیوتری دیده‌اید که بازیکنان می‌توانند با خرید سکه، الماس یا سایر اعتبارهای درون بازی، قدرت و ابزارهای بیشتری به دست آورند یا این موارد را به عنوان پاداش دریافت کنند. این واحدهای اعتباریکه معمولاً توسط توسعه‌دهندگان یا مالکان اپلیکیشن منتشر می‌شوند و فقط در جامعه‌ی کاربران همان بازی رسمیت دارند، از نظر فنی در دسته‌ی پول‌های مجازی(Virtual Money) یاارزهای درون‌برنامه‌ای(In-Game Currencies) قرار می‌گیرند.

جایگاه حقوقی پول مجازی در حقوق ایران

در حقوق ایران، هنوز تعریف دقیق و قانونی از «پول مجازی» ارائه نشده است. با این حال، بر اساس مقرراتی مانند نظام‌نامه رمزارزها مصوب شورای عالیفضای مجازی (۱۴۰۳) و چارچوب سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری بانک مرکزی(۱۴۰۳) می‌توان برداشت کرد که شرط اصلی شمول عنوان «رمزارز» یا «پول مجازی» وجود قابلیت مبادله و انتقال در فضای دیجیتال است.

بر این اساس، اگر سکه‌ها یا الماس‌های درون بازی تنها در همان اپلیکیشنمصرف شوند و قابلیت تبدیل به ریال یا ارز خارجی را نداشته باشند، نمی‌توانآن‌ها را مصداق واقعی پول یا رمزارز دانست. چنین واحدهایی صرفاً **اعتبار قراردادی در محیط مجازی خاص** محسوب می‌شوند.

اما زمانی که این واحدهای مجازی در بازارهای غیررسمی یا پلتفرم‌های ثالث با پول رایج کشور یا رمزارزهای دیگر خرید و فروش شوند، ماهیت آن‌ها تغییرمی‌کند و به سمت پول مجازی قابل تبدیل (Convertible Virtual Currency) گرایش می‌یابد. در این حالت، از منظر حقوقی می‌توان آن‌ها را مشمول قواعد عمومی معاملات و حتی مقررات مبارزه با پول‌شویی و تأمین مالی غیرقانونیدانست.

نگاه قانون میکا (MiCA) یا همان قانون پارلمان اروپا در خصوص بازار رمزدارایی ها به پول‌های مجازی

در قانون میکا (Markets in Crypto-Assets Regulation)که مقررات اتحادیه اروپا درباره بازار رمزدارایی‌هاست،اگر واحدهای درون‌برنامه‌ای دارای ارزش پولی قابل اندازه‌گیری بوده و امکان معامله یا انتقال خارج از محیط بازی را داشته باشند، در دسته‌ی رمزدارایی‌ها (Crypto-assets) قرار می‌گیرند.

در بندهای مقدماتی (Recitals) قانون میکا نیز تصریح شده است که دارایی‌های دیجیتالی که فقط در یک سیستم بسته مانند بازی استفاده می‌شوند و در دنیای واقعی قابلیت مبادله ندارند، از شمول این قانون خارج‌اند. اما به‌محض آنکه قابلیت خرید، فروش یا مبادله با سایر دارایی‌ها یا رمزارزها را پیدا کنند، تابع الزامات قانونی نظیر افشای اطلاعات، دریافت مجوز و رعایت حقوق مصرف‌کننده خواهند بود.

نتیجه گیری

در حقوق ایران، هنوز مرز روشنی میان «اعتبار مجازی درون بازی» و «پول مجازی قابل تبدیل» ترسیم نشده است؛ در حالی‌که قانون میکا با معیار«قابلیت مبادله میان محیط بازی و دنیای واقعی» وضعیت حقوقی ایندارایی‌ها را به‌صورت دقیق مشخص کرده است.

به همین دلیل، مقررات میکا می‌تواند به‌عنوان الگویی کارآمد برای قانون‌گذار ایرانی در ساماندهی اقتصاد مجازی، بازی‌های آنلاین و رمزارزهایدرون‌برنامه‌ای مورد توجه قرار گیرد.

نویسنده: ناصر نصیری فیروز