راهکارهای حقوقی برای جلوگیری از مشکلات احتمالی ضامن در صورت عدم پرداخت وام توسط وام گیرنده

راهکارهای حقوقی برای جلوگیری از مشکلات احتمالی ضامن در صورت عدم پرداخت وام توسط وام گیرنده 

1) مقدمه : 

1-1) اصولا تا زمانی که ضامن ، بدهی وام گیرنده را در صورت عدم پرداخت اقساط وام  پرداخت نکند ، حق مراجعه به ضامن را ندارد ؛ چرا که ماده 709 قانون مدنی مقرر می دارد « ضامن حق رجوع به مضمون عنه ندارد مگر بعد از اداء دین....»

2-1) مشکل زمانی پیش می آید که وام گیرنده که اقساط را پرداخت نمی کند و بانک با اختیاری که در حین ضمانت از ضامن اخذ نموده است ، مبلغ اقساط را از حساب او کسر می کند و ضامن باید صبر کند تا هر قسطی که از حساب او کسر شده ، اقدام به طرح دادخواست نماید ( اقساط 20 میلیون و زیر بیست میلیون تومان در شورای حل اختلاف محل اقامت بدهکار و بالای 20 میلیون تومان در صلاحیت دادگاه حقوقی محل اقامت بدهکار )  

در این حالت از نظر حقوقی ضامن پس از پرداخت هر یک از اقساط عقب افتاده ی وام گیرنده  ، باید یک دادخواست جداگانه مطرح کند که در مواردی که اقساط وام قابل توجه نیست ( مثلا اقساط 500 هزار تومانی ) طرح دعوا پس از پرداخت هر یک از اقساط نه از نظر هزینه های دادرسی و هم از نظر زمان ، مقرون به صرفه نیست .

2) اقدامات پیشگیرانه ، قبل یا همزمان با قبول ضمانت : 

1-2) اخذ تعهد از وام گیرنده توسط ضامنی مبنی بر اینکه ظرف مهلت معینی ذمه ی او ( ضامن ) را بری کند : هرچند ابتدای ماده ماده 709 قانون مدنی مقرر می دارد که ضامن فقط پس از ادای دین و پرداخت بدهی وام گیرنده حق مراجعه به او را دارد ، اما در قسمت دوم ماده مذکور می توان استنباط نمود که اگر وام گیرنده در مقابل ضامن متعهد شود که ذمه ی او را در مقابل بانک در ظرف مهلت معینی بری کند ، اگر در مدت مشخص شده ، حتی قبل از سر رسید تمامی اقساط ، مسئولیت ضامن را در مقابل وام دهند ( اصولا بانک ها ) ازبین نبرد ( بری نکند ) ضامن می تواند دادخواست مطالبه وجه علیه وام گیرنده مطرح کند ، برای توجیه این مطلب ، عینا قسمت دوم ماده 709 بیان می شود : « .... ولی میتواند در صورتی که مضمون عنه ملتزم شده باشد که در مدت معینی برائت او را تحصیل نماید و مدت مزبور هم منقضی شده باشد رجوع کند »

2) دریافت چک یا سفته از وام گیرنده توسط ضامن : در صورتی که در حین ضمانت ، ضامن از وام گیرنده چک یا سفته دریافت کند ، و برای چک یا سفته زمان پرداخت مبلغ آن درج شود ، وام گیرنده می بایستی ، مبلغ آن را پرداخت کند.

اما مشکلی که در این حالت پیش می آید این است که اگر خود ضامن اقدام به برگشت چک یا واخواست سفته و به تبع آن در صورت عدم پرداخت مبلغ آن اقدام به طرح دادخواست نماید ممکن است ، با این دفاع وام گیرنده ( صادر کننده چک یا سفته ) مواجه شود که طبق ابتدای ماده 709 قانون مدنی تا زمانی که بدهی بانک را ضامن پرداخت نکند حق وصول چک یا سفته را ندارد ، اما برای جلوگیری از قبول این استدلال توسط دادگاه دو راهکار پیشنهاد می شود : 

راهکار اول : چک یا سفته را خود ضامن برگشت نزند یا واخواست انجام ندهد ، بلکه چک یا سفته را به دیگری منتقل کند تا او اقدام کند ؛ در این صورت با توجه به اصل عدم ایرادات در اسناد تجاری خصوصا در مقابل ید غیر مستقیم (کسی که چک توسط ضامن به او منتقل شده است ) دیگر ایراد وام گیرنده در دادگاه پذیرفته نمی شود .

راهکار دوم : در صورتی که خود ضامن با چک یا سفته اقدام کرده است ، می توان در پاسخ به ایراد ضامن ، بیان نمود که وقتی ضامن چک یا سفته ای به تاریخ مشخص صادر می کند ، در حقیقت با درج تاریخ بر روی چک یا سفته ، عملا و به طور ضمنی تعهد می کند که تا تاریخ مندرج در چک یا سفته ذمه ی ضامن در مقابل بانک را بری کند ، که مصداقی از قسمت اخیر ماده 709 قانون مدنی می باشد .

خداوند داناترین است

ناصر نصیری فیروز