آخرین حرکت زن پس از پایان شطرنج حقوقی؛ رجوع به مابذل و بازگشت مهریه پس از طلاق توافقی

مقدمه

بسیاری از افراد تصور می‌کنند پس از ثبت طلاق توافقی، تمامی حقوق و تعهدات زوجین برای همیشه پایان می‌یابد. به ویژه زمانی که زن در قبال طلاق، مهریه خود را بذل می‌کند، معمولاً این تصور وجود دارد که دیگر هیچ راهی برای بازگشت به مهریه باقی نمانده است.

اما قانون مدنی ایران در برخی موارد راهکاری پیش‌بینی کرده که می‌تواند معادلات حقوقی را به طور کامل تغییر دهد. یکی از این راهکارها «رجوع به مابذل» در طلاق خلع است.

در این مقاله، ضمن بررسی یک پرونده واقعی، به شرایط و آثار رجوع زن به مابذل و امکان بازگشت مهریه پس از طلاق توافقی می‌پردازیم.

ماجرای زنی که تصور می‌کرد تمام حقوق مالی خود را از دست داده است

پرونده مربوط به زنی حدود ۳۵ ساله و شاغل در حرفه معلمی بود.

پس از بروز اختلافات خانوادگی، شوهر وی اقدام به خالی کردن حساب‌های بانکی خود و انتقال بخشی از اموال به نام بستگانش کرد. هدف این اقدامات روشن بود؛ جلوگیری از وصول مهریه توسط همسر.

زن که با شرایط دشوار روحی و اقتصادی مواجه شده بود، در نهایت تن به طلاق توافقی داد و در توافقنامه رسمی، مهریه خود را در قبال طلاق بذل کرد.

طلاق ثبت شد و مرد تصور می‌کرد پرونده برای همیشه خاتمه یافته است.

اما ماجرا تازه آغاز شده بود.

رجوع به مابذل چیست؟

در بسیاری از طلاق‌های توافقی، زن برای جلب رضایت شوهر به طلاق، تمام یا بخشی از مهریه خود را می‌بخشد.

این نوع طلاق در حقوق ایران معمولاً در قالب «طلاق خلع» واقع می‌شود.

مطابق مقررات قانون مدنی، زن تا زمانی که در ایام عده قرار دارد، می‌تواند از مالی که در قبال طلاق بذل کرده است رجوع کند؛ یعنی اعلام کند که از بخشش مهریه منصرف شده و قصد بازپس‌گیری آن را دارد.

به این اقدام حقوقی «رجوع به مابذل» گفته می‌شود.

مستند قانونی رجوع به مابذل

مبنای قانونی این موضوع در مقررات مربوط به طلاق خلع و مبارات پیش‌بینی شده است.

بر اساس ماده ۱۱۴۵ قانون مدنی، طلاق خلع در زمره طلاق‌های بائن محسوب می‌شود و مرد اصولاً حق رجوع به زن را ندارد.

اما مطابق ماده ۱۱۴۶ و ماده ۱۱۴۷ قانون مدنی، هرگاه زن در مدت عده به مالی که بذل کرده رجوع کند، وضعیت طلاق تغییر می‌کند و برای شوهر امکان رجوع به زندگی مشترک ایجاد می‌شود.

در نتیجه:

زن حق مطالبه مجدد مهریه را پیدا می‌کند.
مرد در مدت باقی‌مانده از عده اختیار رجوع خواهد داشت.
اگر مرد رجوع نکند، طلاق قطعی باقی می‌ماند اما مهریه به زن بازمی‌گردد.

اقدام حقوقی وکلای دادپرس در این پرونده

پس از مراجعه موکل به گروه وکلای دادپرس، نخستین اقدام بررسی دقیق رأی طلاق توافقی و توافقنامه تنظیم‌شده بود.

نکته کلیدی پرونده اینجا بود:

زن در زمان طلاق، مهریه را بذل کرده بود اما حق رجوع به مابذل را از خود ساقط نکرده بود.

این موضوع یک فرصت حقوقی ارزشمند ایجاد می‌کرد.

پس از بررسی زمان عده، در آخرین روزهای مهلت قانونی، اظهارنامه رسمی مبنی بر رجوع موکل به مابذل برای شوهر ارسال شد.

با این اقدام:

بخشش مهریه از سوی زن منتفی شد.
مهریه مجدداً به ذمه شوهر بازگشت.
مرد امکان رجوع به زندگی مشترک را پیدا کرد.

اما او تمایلی به بازگشت نداشت.

در نتیجه طلاق قطعی باقی ماند و در مقابل، مهریه مجدداً قابل مطالبه شد.

نتیجه پرونده؛ بازگشت مهریه پس از طلاق

نکته جالب پرونده این بود که شوهر پس از ثبت طلاق، با تصور پایان همه تعهدات، حساب‌های بانکی خود را مجدداً شارژ کرده بود.

پس از رجوع موکل به مابذل و بازگشت دین مهریه، اقدامات اجرایی برای وصول مطالبات آغاز شد و حساب‌های بانکی وی توقیف گردید.

به این ترتیب مردی که تصور می‌کرد با انتقال موقت اموال و گرفتن رضایت برای طلاق توافقی از پرداخت مهریه رهایی یافته است، در نهایت با مطالبه کامل مهریه مواجه شد.

آیا در همه طلاق‌های توافقی امکان رجوع به مابذل وجود دارد؟

خیر.

بسیاری از توافقنامه‌های طلاق توافقی دارای بندی هستند که در آن زن «حق رجوع به مابذل» را به طور صریح از خود ساقط می‌کند.

در چنین حالتی معمولاً امکان استفاده از این راهکار حقوقی از بین می‌رود.

به همین دلیل بررسی دقیق متن توافقنامه پیش از امضا اهمیت بسیار زیادی دارد.

نکات مهم حقوقی برای زنان در طلاق توافقی

۱. حق رجوع به مابذل را بدون آگاهی ساقط نکنید

بسیاری از افراد بدون اطلاع از آثار حقوقی این شرط، آن را امضا می‌کنند.

۲. ایام عده را جدی بگیرید

عده صرفاً یک تشریفات شرعی نیست، بلکه در برخی موارد فرصت مهمی برای اعمال حقوق قانونی محسوب می‌شود.

۳. توافقنامه طلاق را با وکیل متخصص بررسی کنید

گاهی یک بند کوتاه در توافقنامه می‌تواند میلیون‌ها تومان اختلاف مالی ایجاد کند.

۴. انتقال اموال توسط همسر را نادیده نگیرید

انتقال ناگهانی اموال، خالی کردن حساب‌های بانکی یا معاملات صوری می‌تواند نشانه‌ای از قصد فرار از دین باشد و باید سریعاً مورد بررسی حقوقی قرار گیرد.

نظر نویسنده

یکی از اشتباهات رایج در پرونده‌های خانوادگی این است که بسیاری از زوجین تصور می‌کنند طلاق توافقی به معنای پایان کامل تمامی اختلافات مالی است.

در حالی که طلاق توافقی نیز مانند هر قرارداد حقوقی دیگر، تابع قواعد دقیق قانونی است و آثار آن وابسته به متن توافقنامه و نحوه تنظیم حقوق و تعهدات طرفین خواهد بود.

پرونده حاضر نشان می‌دهد که گاهی یک حق قانونی کمتر شناخته‌شده مانند «رجوع به مابذل» می‌تواند نتیجه یک پرونده را به طور کامل تغییر دهد. به همین دلیل توصیه می‌شود قبل از امضای هر توافقنامه طلاق، از مشاوره تخصصی وکیل خانواده استفاده شود تا حقوق قانونی افراد ناخواسته از بین نرود.

نویسنده : ناصر نصیری فیروز

وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی

ورود کاربران

تایید شماره موبایل

فراموشی رمز عبور

انتخاب رمز عبور جدید

آخرین حرکت زن پس از پایان شطرنج حقوق-رجوع به مابذل